Reken direct om tussen sievert, millisievert, gray, rad, rem en meer — voor geabsorbeerde en equivalente stralingsdoses.
Stralingsdosis geeft aan hoeveel energie ioniserende straling in een materiaal deponeert. In de praktijk zijn twee nauw verwante grootheden van belang: geabsorbeerde dosis — gemeten in gray (Gy) of de oudere eenheid rad — beschrijft de ruwe energie per kilogram weefsel. Equivalente dosis, gemeten in sievert (Sv) of de oudere eenheid rem, weegt de geabsorbeerde dosis met een stralingswichtfactor W_R die de biologische effectiviteit van het radiatietype weerspiegelt. Voor röntgen-, gammastraling en elektronen — de meest voorkomende bronnen in medische en omgevingstoepassingen — geldt W_R = 1, zodat 1 Gy numeriek gelijk is aan 1 Sv.
Deze omrekenaaar verwerkt alle gangbare doseenheden in realtime, gegroepeerd per type: geabsorbeerde dosis (gray-familie en rad) en equivalente dosis (sievert-familie en rem/mrem/BED). Voer een willekeurige waarde in, kies de broneenheid — alle andere eenheden worden onmiddellijk bijgewerkt.
Alle omrekeningen gebruiken sievert (Sv) als interne basiseenheid met de aanname W_R = 1. Om van de ene eenheid naar de andere om te rekenen, wordt de bronwaarde vermenigvuldigd met haar sievert-equivalentiefactor en vervolgens gedeeld door de factor van de doeleenheid:
Hier stelt f de conversiefactor (in sievert) voor elke eenheid voor. Bijvoorbeeld: 1 mSv = 0,001 Sv, 1 rem = 0,01 Sv en 1 BED ≈ 0,1 µSv = 1 × 10⁻⁷ Sv.
Schaalfactoren
Geabsorbeerd ↔ Equivalent
Snelle Referentie
Een standaard thoraxfoto geeft in Nederland ongeveer 0,1 mSv effectieve dosis — equivalent aan circa twee weken natuurlijke achtergrondstraling. In microsievert is dat 100 µSv; in millirem is dat 10 mrem.
De gemiddelde jaarlijkse effectieve dosis door natuurlijke achtergrondstraling in Nederland bedraagt circa 2,0 mSv. Kosmische straling, bodemstraling (bouwmaterialen zoals beton en granite) en radon in woningen zijn de belangrijkste bijdragers. Het RIVM houdt de stralingsbelasting van de Nederlandse bevolking nauwlettend bij.
De kerncentrale Borssele in Zeeland is de enige operationele kerncentrale in Nederland en wordt beheerd door EPZ. De centrale produceert circa 500 MWe. De effectieve jaardosis voor omwonenden blijft ver onder de wettelijke grenswaarde van 0,1 mSv per jaar, vastgesteld door de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS).
Een diagnostische CT-scan van het abdomen geeft afhankelijk van het protocol een effectieve dosis van 8–12 mSv. Bij 10 mSv ontvangt de patiënt een dosis equivalent aan ruim vijf jaar Nederlandse achtergrondstraling. Radiologen passen het ALARA-principe toe om onnodige blootstelling te minimaliseren.
Voer de te omrekenen dosiswaarde in het invoerveld in. Decimale waarden en grote getallen worden volledig ondersteund.
Selecteer de broneenheid in het keuzemenu. Alle 11 eenheden zijn opgenomen met volledige naam en symbool.
De omrekenaaar vermenigvuldigt uw waarde met de factor van de broneenheid om een tussenwaarde in sievert (Sv) te verkrijgen, en deelt vervolgens door de factor van elke doeleenheid.
Resultaten worden weergegeven in twee groepen: geabsorbeerde dosis (gray-familie + rad) en equivalente dosis (sievert-familie + rem/mrem/BED).
Zeer grote of zeer kleine resultaten worden in wetenschappelijke notatie weergegeven (bijv. 1,23 × 10⁻⁷) voor optimale leesbaarheid.
Voor röntgen- en gammastraling (de meest voorkomende medische en omgevingsbronnen) geldt 1 Gy = 1 Sv omdat W_R = 1. De omrekenaaar past deze aanname overal toe.
Stralingsdoses bij radiotherapie worden meestal uitgedrukt in gray (Gy) of centigray (cGy). Een standaard dagfractie van 2 cGy is precies gelijk aan 20 mGy.
Stralingsbescherming en omgevingsmonitoring gebruiken gewoonlijk millisievert (mSv) of microsievert (µSv). De gemiddelde jaarachtergrond in Nederland is circa 2,0 mSv.
De banaan-equivalente dosis (BED) is een informele eenheid — één banaan ≈ 0,1 µSv — handig voor communicatie over lage doses aan het publiek. Het is geen officiële SI-eenheid.
Rem en millirem worden in de VS nog veel gebruikt voor regulatoire rapportage. De omrekening is eenvoudig: 1 rem = 10 mSv en 1 mrem = 10 µSv.
Gray (Gy) meet de geabsorbeerde dosis — de fysische energie (in joule) gedeponeerd per kilogram van een willekeurig materiaal. Sievert (Sv) meet de equivalente dosis — de geabsorbeerde dosis vermenigvuldigd met een stralingswichtfactor W_R die rekening houdt met de biologische effecten van verschillende straaltypen. Voor röntgen-, gammastraling en elektronen geldt W_R = 1, zodat Gy en Sv numeriek identiek zijn. Voor neutronen of alfadeeltjes is W_R groter dan 1.
De stralingswichtfactor W_R hangt af van het radiatietype en kan niet uit een dosiswaarde alleen worden bepaald. Deze omrekenaaar gebruikt W_R = 1, de correcte waarde voor gamma-, röntgen- en elektronenstraling — de straaltypen in de overgrote meerderheid van medische, beroepsmatige en omgevingscontexten.
Een thoraxfoto geeft circa 0,1 mSv (100 µSv) effectieve dosis — equivalent aan circa twee weken Nederlandse achtergrondstraling. Een thorax-CT is aanzienlijk hoger, doorgaans 5–8 mSv.
In Nederland en de EU bedraagt de effectieve dosislimiet voor stralingswerkers 20 mSv per jaar, gemiddeld over vijf jaar, zonder in een enkel jaar 50 mSv te overschrijden. Dit wordt vastgesteld door de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) in lijn met ICRP-aanbevelingen.
De banaan-equivalente dosis (BED) is een informele eenheid equivalent aan circa 0,1 µSv (1 × 10⁻⁷ Sv). Ze stelt de kleine extra dosis voor die men oploopt door het eten van een banaan, die een spoor van het van nature radioactieve kalium-40 bevat. Ze wordt gebruikt om lage doses voor het publiek in perspectief te plaatsen; het is geen officiële SI- of ICRU-eenheid.
Rem (Röntgen Equivalent Mens) en millirem (mrem) zijn verouderde CGS-eenheden voor equivalente dosis die in de VS voor regulatoire rapportage veel worden gebruikt. De omrekening is eenvoudig: 1 rem = 0,01 Sv = 10 mSv en 1 mrem = 0,001 rem = 10 µSv.
Deze omrekenaaar neemt een stralingswichtfactor W_R = 1 aan (van toepassing voor gammastraling, röntgenstraling en elektronen). Voor andere straaltypen (neutronen, protonen, alfadeeltjes, zware ionen) wijkt de sievert-waarde af van de gray-waarde. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde medisch fysicus of stralingsbeschermingsadviseur voor klinische of beroepsmatige dosisbeoordelingen.